13.679 gedetineerden op 11.064 beschikbare plaatsen, bijna 600 mensen die gedwongen worden op een matras op de vloer te slapen... Dat zijn de cijfers van de Belgische gevangenissen. Maar achter die cijfers zitten mensen. Mensen die wonen, werken, zorgen, meeleven, observeren, onderzoek doen of in de gevangenis hebben gewoond. De Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen (CTRG) bundelt in 'De  gevangenis die vernedert. Getuigenissen over een mensonwaardige overbevolking' een reeks getuigenissen van die mensen. Ook wij bij de Liga voor Mensenrechten krijgen heel wat handgeschreven brieven toegestuurd en willen een platform bieden aan die ongehoorde stemmen. Liga-collega Maud Boey maakte een bijdrage voor de bundel die je hieronder integraal kan lezen. Als je onmiddellijk de hele bundel wil bekijken, ga dan naar de link onderaan dit artikel.

Bedankt voor uw brief

"Gevangenen leren hier om alles te slikken en te aanvaarden, want als je kwaad wordt komt het in je dossier: agressief, opvliegend, gevaarlijk enz... Mijn frustratie is momenteel zo groot, dat ik uitvlieg op zo'n moment. Ik geef toe dat ik in de omstandigheden waarin ik mij vandaag bevind, weinig relativeringsvermogen aan de dag kan leggen. Mijn situatie is zo schrijnend onrechtvaardig dat elke bijkomende vernedering of frustratie, of ze nu voortkomt uit administratieve onachtzaamheid of uit kwaad opzet, bij mij een rode knop geraakt wordt. Helaas zien sommigen alleen mijn reactie en ze vergeten naar de oorzaak te kijken."

Er ligt een stapel brieven bij ons op kantoor. Mooi geordend, met de envelop geniet aan de eerste pagina. Een eerste blik verraadt dikke bundels handgeschreven tekst. Het zijn brieven van gedetineerden, geïnterneerden en hun familieleden. Velen met zelfgeschreven nummers in de rechterbenedenhoek. Zodat de lezer niet verloren raakt in hun verhaal. Ik las er tientallen.

Het zijn verhalen over de vele gebeurtenissen die leidden tot waar ze nu beland zijn. Intieme verhalen over verdriet, rouw en pijn en boze getuigenissen over wat zij rond zich zien en meemaken. Hopeloos vragend naar een antwoord. Naar hulp. Verhalen waarin men een gedetailleerde uitleg geeft over het leven als geïnterneerde. Met officiële verslagen van gedrag en activiteiten binnen de celmuren, als bijlage aan de brief toegevoegd. Vaak staan op het einde van de brief contactgegevens van familie en personeel uit de gevangenis zelf zodat het contact verzekerd is. Velen weten heel goed welke rechten worden geschonden en sommen die op met artikelnummer en regel. Eén iemand gaat zelfs over tot het overschrijven van volledige hyperlinks van arresten van het Europees Hof. Om maar te zeggen, veel van de briefschrijvers weten maar al te goed in welke situatie ze verkeren. Ze sturen hun analyses en hulpvragen naar ons zodat wij hun situatie kunnen beoordelen. Om toch maar een ander perspectief te krijgen op hun uitzichtloze toestand.

De getuigenissen zijn overweldigend. Niet alleen in aantal, maar ook qua inhoud. Om dit alles zo rauw en ongefilterd binnen te krijgen. "Voor u is dit misschien ver van uw bed, maar voor mij is het helaas realiteit." Bij de Liga voor Mensenrechten zijn we dagelijks bezig met het thema. Aan het strijden om de humanitaire crisis in onze gevangenissen te helpen oplossen. Vaak blijft dit bij theorie, diplomatie en een ingang vinden in het politieke spel. De brieven beschrijven exact die harde realiteit, waar wij als organisatie vooral machteloos op toekijken.

Sommigen schrijven meerdere keren. Ze vragen waarom we niet antwoorden. Roepen ons ter orde en zeggen dat we hun laatste hoop zijn. Tot voor kort beantwoordden we elke brief met een standaardantwoord:

"Bedankt voor uw brief en de moeite die u heeft genomen om ons op de hoogte te stellen van uw situatie in het Psychiatrisch Centrum. Wij hebben uw brief aandachtig gelezen. Allereerst onze excuses voor het laattijdig beantwoorden hiervan. Wij kunnen ons inbeelden hoe moeilijk de situatie is waarin u zich bevindt. De Liga voor Mensenrechten verricht jammer genoeg voor individuen geen rechtstreekse hulpverlening, omdat we geen advocaten zijn. Wij werken vooral in op het beleid zodat alle geïnterneerden in België in meer humane omstandigheden kunnen leven. We raden u aan om contact op te nemen met uw advocaat."

Door een reeks omstandigheden en keuzes, doen we dit niet meer. En eerlijk, dat leidt tot gedeelde frustratie en schaamte binnen ons team. Als je laatste hoop op een koude steen valt en je zelfs niet het antwoord krijgt dat je niet kan geholpen worden. Toch voelt het ook hol om zo'n generisch antwoord te sturen naar iemand die hun hart uitstortte in zo'n brief. Het voelt als een oneerlijke keuze: onze tijd steken in het beantwoorden van elke brief of ons lobby- en campagnewerk. Want dat is de keuze die we moeten maken met een team van 4 personen.

Het is een systematisch gebrek aan zorg en menselijkheid. We ontnemen mensen de vrijheid en nemen vervolgens hun levens over. En in dat proces maken we kapot wat er nog overschiet van die levens. Hoe kan iemand hier beter uitkomen? Want dat blijft toch het doel?

Ik kan mij niet uitspreken over de individuele (rechts)zaken die de gedetineerden bespreken in hun brieven. Daarvoor zijn er genoeg gespecialiseerde mensen binnen het justitieel apparaat. Wat ik wel kan concluderen uit deze hoge stapel brieven, is dat we mensen in de steek laten. Het lukt ons niet. Het lukt ons niet de zorg voor onze medeburgers op te nemen. Dit is geen vingerwijzen naar één afdeling of gevangenis. Het is een systematisch gebrek aan zorg en menselijkheid. We ontnemen mensen de vrijheid en nemen vervolgens hun levens over. En in dat proces maken we kapot wat er nog overschiet van die levens. Hoe kan iemand hier beter uitkomen? Want dat blijft toch het doel? De gedetineerde opnieuw naar de buitenwereld en de geïnterneerde naar een gepaste zorgomgeving. Misschien keer ik de vraag ook terug naar mezelf om opnieuw menselijkheid voorop te zetten en te zoeken naar een manier om platform te bieden aan deze verhalen. In de hoop dat we het beleid kunnen veranderen.

Lees hier de volledige bundel 'De gevangenis die vernedert. Getuigenissen over een mensonwaardige overbevolking'.

Tags:

DETENTIE INTERNERING

Reageer

Reacties worden gemodereerd. Onaanvaardbare inhoud wordt niet gepubliceerd.