• Word gratis lid
  • Investeer in Mensenrechten

Mensenrechten houden ons vrij en veilig

24 november 2018

Vrijheid en veiligheid in onze samenleving zijn onlosmakelijk verbonden met elkaar.

       

Vrijheid en veiligheid in onze samenleving zijn onlosmakelijk verbonden met elkaar. In dit rapport wijst de Liga voor Mensenrechten erop dat de afbouw van vrijheid niet kan resulteren in meer veiligheid. In een democratische rechtstaat worden de vrijheid en veiligheid van burgers verzekerd   door de mensenrechten te respecteren, zowel bij het uitvaardigen van nieuwe wetgeving als bij het maken van beleidskeuzes.

De Liga benadrukt dat vrijheid en veiligheid geen of-verhaal vormen. Ze houden elkaar net in evenwicht. Onder veiligheid wordt het recht op menswaardig leven en persoonlijke integriteit verstaan. Vrijheid omvat de fundamentele vrijheden zoals onder meer de vrijheid van beweging, het recht op privéleven, godsdienstvrijheid, het recht om vrij te zijn van discriminatie enz. Er geldt geen hiërarchie onder de grondrechten, er moet steeds een zorgvuldige belangenafweging plaatsvinden tussen alle betrokken grondrechten.

Toch lijkt dat niet zo. De Liga stelt vast dat in naam van veiligheid steeds meer maatregelen worden genomen die onze vrijheid en mensenrechten beperken. Het strikte veiligheidsdiscours, waarbij mensenrechten tijdens crisissen soms als een struikelblok voor de veiligheid worden beschouwd, heeft ook in België ingang gevonden. Dit leidt tot een aantal zorgwekkende evoluties. Zo wordt er steeds vaker getornd aan het principe van de scheiding der machten waarbij de uitvoerende macht meer bevoegdheden naar zich toe trekt ten nadele van de rechterlijke macht. Daarnaast hebben antiterreurmaatregelen vaak niet alleen een disproportionele, maar ook een discriminerende impact. Concreet illustreert het rapport deze vaststellingen aan de hand van vier thema’s, namelijk etnische profilering, administratieve detentie van vreemdelingen, privacy en terugkerende Syriëgangers.

Etnisch profileren

In het kader van de terreurdreiging en de migratieproblematiek is het legitiem om meer identiteitscontroles door de politie in te voeren, mits deze objectief, rechtvaardig en proportioneel gebeuren. Als de politie burgers controleert op basis van etnisch of religieuze kenmerken zonder objectieve redenen, dan heet dat etnisch profileren. De Liga stelt vast dat dit een courante praktijk is, ook al is ze discriminerend. Dit versterkt een publiek angstgevoel ten aanzien van bepaalde etnische groepen in onze samenleving. Verder is de praktijk niet enkel discriminerend, ze is ook inefficiënt. Etnisch profileren schaadt het vertrouwen in de politie, terwijl het net dat vertrouwen en een gemeenschapsgerichte aanpak zijn die hun vruchten afwerpen voor de politie.

Administratieve detentie van vreemdelingen

Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn in sommige gevallen verantwoord, bijvoorbeeld na een strafrechtelijke veroordeling of wanneer een verdachte een gevaar voor de samenleving vormt. Onze fundamentele rechten bepalen dat enkel een onafhankelijke rechter kan beslissen over de vraag of iemand van zijn of haar vrijheid moet worden beroofd. De Liga stelt vast dat dit fundamentele recht niet wordt toegekend aan vreemdelingen. In het kader van migratie wordt administratieve detentie van vreemdelingen automatisch beslist door de Dienst Vreemdelingenzaken. Nochtans mag detentie slechts als allerlaatste overwogen worden. Detentie wordt hier gezien als het standaardbeleid, waardoor we op grote schaal mensen opsluiten die geen enkel strafbaar feit hebben gepleegd.

Ons recht op privacy vandaag

Ons recht op privacy staat onder druk in de strijd tegen terreur. Onze communicatiegegevens worden op grote schaal bijgehouden, we kunnen ons niet meer in de openbare ruimte begeven zonder gefilmd te worden en ook onze vingerafdruk zal binnenkort worden geregistreerd. Hier overheerst opnieuw de tendens om onze privacy op te geven voor een gevoel van veiligheid. Onze overheid verzamelt zeer persoonlijke informatie van  burgers en verwerkt ze op grote schaal. Daarnaast worden allerlei databanken opgericht waar wij als burger geen inzicht in hebben. Disproportionele gegevensverzameling en inefficiënt gegevensbeheer resulteren in een inbreuk op het privéleven van iedereen, zonder een effectieve toename van de veiligheid.

De (gecontroleerde) terugkeer van Syriëgangers

Tot slot belicht het rapport de problematiek van de terugkerende Syriëgangers in het licht van vrijheid en veiligheid. De Liga meent dat de Belgische staat de verantwoordelijkheid heeft om deze Belgen  actief en gecontroleerd te repatriëren. Zeker wat betreft de kinderen heeft de overheid de plicht om het belang van het kind voorop te stellen. Individuen die strafbare feiten pleegden moeten voor een rechtbank ter verantwoording geroepen worden om straffeloosheid te vermijden. Hierbij kan een vrijheidsberoving geoorloofd zijn. De nadruk moet evenwel liggen op psychosociale begeleiding en re-integratie. Meer dan ooit is individueel maatwerk essentieel, om zo elk individueel risico te kunnen inschatten, minimaliseren en op te volgen.

Onze samenleving staat voor grote uitdagingen. In het formuleren van antwoorden moeten mensenrechten aan de basis liggen van verantwoorde en doordachte beslissingen. Enkel met zo’n mensenrechtentoets garanderen we het evenwicht tussen vrijheid en veiligheid.

Het volledige rapport vind je op https://rapport.mensenrechten.be

Reageer

Reacties worden gemodereerd. Onaanvaardbare inhoud wordt niet gepubliceerd.

Nieuwsbrief

Ontvang onze nieuwsbrief