De voorbije maanden kon niemand in Antwerpen er nog naast kijken: bijna elke week opnieuw beelden van politie-interventies bij het stadhuis. De Antwerpse Coalitie voor Palestina komt daar wekelijks samen om de genocide in Gaza aan te klagen en om actie te eisen van de Belgische overheden.  

Maandag riepen de actievoerders in het bijzonder op tot de verwijdering van de Israëlische vlag van het Antwerpse stadhuis.  De politie arresteerde twaalf mensen, onder wie muzikant Willem Ardui en Groen-voorzitter Aimen Horch. Ze ging daarbij hardhandig te werk: verschillende mensen werden uit de betoging gehaald en opgesloten terwijl ze vreedzaam protesteerden. 

Amnesty International en de Liga voor Mensenrechten roepen de Antwerpse autoriteiten op om hun restrictieve aanpak van protest te veranderen en hardhandig politieoptreden te vermijden. De regelgeving rond protest moet in lijn zijn met de mensenrechten, zodat burgers veilig en vrij kunnen protesteren.  

Geen echte dialoog

De internationale mensenrechtennormen zijn daar duidelijk over. Overheden moeten vreedzaam protest niet alleen tolereren, maar zijn verplicht het te respecteren, te beschermen én te faciliteren. Die verplichtingen gelden ook voor het Antwerpse stadsbestuur, dat graag benadrukt dat ze hierover in dialoog gaat. Maar zolang dat bestuur het recht op protest blijft inperken, is van echte dialoog geen sprake.  

Deze escalatie is het resultaat van een groeiend conflict over hoe burgers zich willen uitdrukken en de beperkingen die het stadsbestuur hieraan oplegt. 

Antwerpen loopt op minstens twee vlakken uit de pas. Ten eerste is er de toestemmingsplicht die vandaag geldt: wie wil betogen, moet daarvoor toestemming vragen aan de stad. Het idee dat je toestemming moet vragen om je mening te mogen uiten, nota bene aan degene tegen wie je protesteert, holt dit recht uit. Van vrije meningsuiting blijft weinig over wanneer je het protest weigert, een verplichte verplaatsing invoert of een beperking oplegt tot een handvol deelnemers terwijl honderden mensen willen deelnemen. Wanneer de stad dat vervolgens omschrijft als 'toestemming geven', verandert dat niets aan de aard van die beperking.  

Ten tweede is er het protestverbod op de Grote Markt. Jarenlang werd die stilzwijgend als 'neutrale zone' behandeld en werden aanvragen telkens geweigerd. Pas de voorbije jaren wordt dat, mede dankzij de Antwerpse Coalitie voor Palestina, actief en expliciet zo benoemd door de stad.  Demonstranten hebben het internationaal erkende recht om hun boodschap te brengen binnen het zicht en gehoor van wie ze willen bereiken. In dit geval het stadsbestuur zelf, gevestigd aan de Grote Markt. Een algemeen verbod, los van elke individuele beoordeling, is daarmee in strijd. 

Betere regels

Ondertussen is er weinig veranderd en is de spanning alleen maar toegenomen. Het patroon herhaalt zich: protest wordt ingeperkt. Deze beperkingen leiden tot confrontaties, die op hun beurt leiden tot arrestaties. Wat uiteindelijk resulteert in gewonden, zowel bij demonstranten, politieagenten als omstaanders. Een stadsbestuur dat geval per geval bekijkt hoe protest op een veilige manier kan doorgaan, ook op de Grote Markt, zou veel van die confrontaties kunnen vermijden. 

Het kan dus anders. Een stad die het recht op protest volwaardig respecteert, kiest voor een toegankelijke meldingsprocedure in plaats van een toestemmingsplicht, voor een beoordeling van geval tot geval in plaats van algemene verbodszones, en voor échte dialoog als eerste optie, in plaats van verboden, restricties en politie in wapenuitrusting. 

Een deel van de oplossing ligt bij betere regels. Zolang de stad vasthoudt aan regels die strijdig zijn met het internationaal recht, creëert zij telkens opnieuw de voorwaarden voor conflict. Het stadsbestuur van Antwerpen kan dat vandaag nog veranderen en zijn beleid in overeenstemming brengen met de mensenrechten. 

Wies De Graeve, directeur Amnesty International Vlaanderen 
Joke Blockx, directeur Liga voor Mensenrechten 

Lees dit artikel ook op De Morgen.

Tags:

GAS OPINIE RECHT OP PROTEST

Reageer

Reacties worden gemodereerd. Onaanvaardbare inhoud wordt niet gepubliceerd.