Wat voorafging 

In principe hebben asielzoekers het recht om opgevangen te worden en hulp aangeboden te krijgen. Bij twee wetten van 2025 werden die wetten echter hervormd, waardoor de opvangregels verstrengd werden. Een van de verstrengingen hield in dat personen die al in een andere EU-lidstaat asiel hadden aangevraagd en verkregen (de zogenaamde ‘subsidiair beschermden’), geen materiële hulp meer mochten ontvangen in België. Dat wil onder meer zeggen dat die mensen geen opvang meer zouden kunnen krijgen. In zijn arrest van 26 februari 2026 stelde het Grondwettelijk Hof een aantal prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie over de toelaatbaarheid van die verstrengingen in het licht van het recht van de Europese Unie. In afwachting van het antwoord van het Hof van Justitie, schorste het Grondwettelijk Hof de betrokken bepalingen. 

Wanneer het Grondwettelijk Hof de tenuitvoerlegging van een wetsbepaling schorst, wil dat zeggen dat de overheid deze bepaling tijdelijk niet meer mag toepassen in de praktijk. De schorsing duurt in principe tot het Hof uitspraak doet over de grond van de zaak. Minister Van Bossuyt kondigde echter aan dat ze de stopzetting van de opvang van subsidiair beschermden zou blijven uitvoeren, zij het dan op basis van een andere juridische grondslag. Dat deed ze op basis van een instructie die ze aan de medewerkers van Fedasil gaf. Op die beslissing kwam felle kritiek dat de minister met de instructie de beginselen van de rechtsstaat en de scheiding der machten niet respecteerde. 

Procedure voor de Raad van State 

Samen met CIRÉ, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, La Ligue des Droits Humains, ADDE en de OBFG trok de Liga naar de Raad van State om de schorsing van de tenuitvoerlegging van de instructie te vragen. De Raad willigde het schorsingsverzoek in. Enerzijds ging de Raad akkoord met de vaststelling dat asielzoekers mogelijks een moeilijk te herstellen ernstig nadeel zouden lijden door de instructie, omdat betrokkenen mogelijks op straat terecht zouden komen als hun hulp ingetrokken wordt. Daarnaast oordeelde de Raad dat de minister van Asiel en Migratie advies had moeten vragen aan de afdeling Wetgeving van de Raad van State alvorens de instructie uit te vaardigen. In een eerdere zaak over een soortgelijke instructie had de Raad al eerder gelijkaardig geoordeeld. Om die redenen willigde de Raad het verzoek van de verzoekende partijen in en schorste het de tenuitvoerlegging van het besluit. Ondertussen heeft minister Van Bossuyt meegedeeld dat ze geen algemene opvangstop meer zal handhaven en iedere beslissing nu individueel zal behandelen en motiveren. 

Waarom kwam de Liga tussen in deze zaak? 

De regering, en dus ook individuele ministers, zijn verplicht om rechterlijke uitspraken te respecteren. Dat is een van de absolute basisbeginselen van onze rechtsstaat. De rechtsstaat vormt het fundament van onze democratische samenleving en dus ook van onze Grondwet. Onze Grondwet beschermt de rechten van alle burgers in België. Dat politici die niet respecteren, is dus bijzonder zorgwekkend. De Liga kon dan ook niet aan de zijlijn blijven staan in deze zaak. 

Zoals voorzitter van de Liga voor Mensenrechten Kati Verstrepen het samenvatte in Het Nieuwsblad: ‘Dit is totaal onbegrijpelijk en heel gevaarlijk. Ministers zweren getrouwheid aan de wetten van het Belgische volk en moeten die dan ook respecteren, ook al hebben ze een andere mening. Dit gaat niet enkel over rechten van asielzoekers, maar over de basisprincipes van onze rechtsstaat. Als rechters iets zeggen, moet je je daar bij neerleggen. Anders zet je de poort open voor gevaarlijk toestanden.’ 

Tags:

MIGRATIE RECHTSPRAAK

Reageer

Reacties worden gemodereerd. Onaanvaardbare inhoud wordt niet gepubliceerd.