Colloquium: Rechtsstaat onder druk

‘Mijn haat krijgen jullie niet’, postte de Franse journalist Antoine Leiris, luttele dagen nadat zijn vrouw werd vermoord in de Bataclan.

Na Parijs was ook Brussel op 22 maart vorig jaar het doelwit van terroristische aanslagen. Het staat buiten kijf dat een correct veiligheidsbeleid met efficiënte maatregelen die focussen op daders een absolute noodzaak is. Burgers hebben immers het recht om in een veilige samenleving te leven.

In de nasleep van de aanslagen werden een resem van nieuwe, overwegend repressieve, Europese en nationale wetten en maatregelen aangenomen en/of  voorgesteld (24/24u huiszoekingen, passagiersgegevensdatabank, de arrestatietermijn tot 72u, de administratieve enkelband, opheffing van het beroepsgeheim...).

Maar bekomt men op die manier die veilige samenleving? Zijn de maatregelen efficiënt? Treffen ze wel de terroristen? Dreigen ze door hun breed karakter niet gehele bevolkingsgroepen te raken?  Is de notie terrorisme geen politiek geladen term en heeft deze term zijn plaats in het recht?

Bovendien komen de rechtstaat en de scheiding der machten, fundamenten van de democratie, onder druk te staan. De uitvoerende macht zuigt steeds meer bevoegdheden naar zich toe en dit ten koste van de rechterlijke en de wetgevende macht.
Het gaat niet om wat cosmetische wijzigingen, maar om fundamentele verschuivingen. Hard bevochten mensenrechten staan op de helling.

Deze evolutie tegengaan vereist een dubbele reactie: enerzijds een democratisch en efficiënt antwoord tegen terreur bieden, anderzijds ingaan tegen de uitholling van de democratie, van de grondrechten en van de scheiding der machten.
Dit colloquium - met advocaten, magistraten, vabondsmensen, professoren uit binnen- en buitenland - gaat deze uitdaging aan. Aan de hand van de evoluties in België, andere Europese landen en Turkije kijken zij welk democratisch antwoord we kunnen formuleren.

Zoals Wies De Graeve, directeur van Amnesty Vlaanderen het stelt: ‘Veiligheid en mensenrechten hoeven elkaar niet uit te sluiten. Een terroristische aanslag, met burgers als doelwit, is evenzeer een aanslag op de mensenrechten. Maar we kunnen ons daartegen ook wapenen zonder fundamentele vrijheden en mensenrechten in te perken.’

Programma overzicht

8u30 Registratie

8u45 -10u30: 1e sessie: De rechtsstaat in vraag gesteld op Belgisch en Europees niveau?

  • Welkomstwoord door PROGRESS Lawyers Network
  • Uitzonderingsstaat en fundamentele rechten: de kunst van het onevenwicht?
    Christine GUILLAIN, professor Université Saint Louis en voorzitster Justitiecommissie Ligue des Droits de l’Homme,
    Sixtine VAN OUTRYVE D’YDEWALLE, doctoranda Université catholique de Louvain
  • Krachtlijnen van de uitzonderingsmaatregelen van de Europese Unie
    Maria-Luisa CESONI, professor Université catholique de Louvain
  • Vijftien jaar na 9/11: hoe efficiënt en democratisch zijn de genomen maatregelen en welke alternatieven bestaan er?
    Jos VANDER VELPEN, advocaat, voorzitter Liga voor Mensenrechten

10u30 - 11u: koffiepauze

11u00 -12u30: 2e sessie: Noodtoestand en uitzonderingsmaatregelen - Voorbeelden uit het buitenland

  • Frankrijk: evaluatie van een jaar noodtoestand en geschiedenis van de uitzonderingsrechtspraak
    Vanessa CODACCIONI, Maîtresse de conférences Université Paris 8, auteur “Justice d’exception”
  • Italië: een laboratorium voor uitzonderingsmaatregelen?
    Valentina COLLETTA, advocate balie Turijn
  • Turkije: de dagelijkse realiteit van de noodtoestand
    Ramazan DEMIR, advocaat balie Istanbul

12u30 - 13u00: Vragen
13u-14u: Middagpauze

14u- 16u00: 3e sessie:  Maatschappelijke en juridische aanpak in België - Sociale, juridische en democratische alternatieven

  • Bestrijding van terrorisme in verleden en heden
    Rik COOLSAET, emeritus professor Universiteit Gent
  • Criminalisering van sociale actie: een verborgen agenda?
    Caroline COPERS, algemeen secretaris Vlaams ABVV
  • De inperking van de bevoegdheden van de onderzoeksrechter
    Karel VAN CAUWENBERGHE, onderzoeksrechter Antwerpen
  • Terrorismeprocessen, het specifieke gevangenisregime van terrorismeverdachten en aanpak van radicalisering in de praktijk
    Walter DAMEN, advocaat balie Antwerpen, editor “Dreigingsniveau Hoe verandert terreur ons leven?”
    Nicolas COHEN, advocaat balie Brussel & Parijs, co-Voorzitter OIP België
  • Is een aparte wetgeving nodig en nuttig in de strijd tegen terrorisme?
    Vincent SIZAIRE, voormalig onderzoeksrechter, zetelend magistraat, Maître de conférences Université Ouest Nanterre La Défense, auteur “Sortir de l’imposture sécuritaire”

16u00 - 16u30: Vragen

16u30-17u: Besluiten:

  • Diletta TATTI en Pieter STAES, advocaten PROGRESS Lawyers Network

Tags:

MENSENRECHTEN VRIJHEID VS VEILIGHEID

Reageer

Reacties worden gemodereerd. Onaanvaardbare inhoud wordt niet gepubliceerd.

Nieuwsbrief

Ontvang onze nieuwsbrief