Dossier politiegeweld in België

       

De laatste maanden is de problematiek van politiegeweld in toenemende mate onder de aandacht gekomen. Twee weken geleden nog leidde een vredevolle manifestatie in Brusssel tot 250 arrestaties en kwamen tal van getuigenissen over politiegeweld naar boven. Betogers spreken over disproportionele politieaanwezigheid, slagen en verwondingen, racistische en seksistische uitlatingen. De Brusselse korpschef kondigde een intern onderzoek aan. Comité P ontving al 11 klachten over ongewettigde aanhoudingen en politiegeweld.[1]

In de maand januari van dit jaar stierven maar liefst twee personen in een politiecel. Ilyes Abbedou en Ibrahima Barrie kwamen daar terecht nadat ze administratief werden aangehouden voor nog onduidelijke redenen. Zij vervoegen de steeds langer wordende lijst van personen die overleden in de context van een politieoptreden, waartoe ook Mehdi Bouda en Mawda Shawri behoren.[2]

Onder welke voorwaarden mag de politie geweld gebruiken? Wanneer is politiegeweld disproportioneel? En welke acties kunnen slachtoffers ondernemen? Hieronder geeft de Liga voor Mensenrechten een antwoord op deze vragen.

1. Wat is politiegeweld

2. Wat kan ik doen als slachtoffer?

3. Wat kan de politie doen?

4. Wat met de klachtenmechanismen?

Onafhankelijk onderzoek

Politiediensten moeten alle beschuldigingen van wangedrag vanwege politiebeambten onderzoeken.[35] Het Handboek over democratisch politiewerk benadrukt dat democratische politiediensten zich onderscheiden doordat ze extern toezicht en onderzoek aanvaarden.[36] Zulke toezichthoudende instellingen kunnen onderling sterk verschillen. Het is aangeraden om zowel interne controle als externe controlemechanismen te voorzien. Die laatste zijn immers onpartijdiger en creëren meer bereidwilligheid bij politieagenten om bewijs te leveren tegen collega’s die in de fout gingen. Bovendien vergroot een externe controle de legitimiteit van en het vertrouwen in de politie.[37] Internationale en Europese richtlijnen met betrekking tot wetshandhaving benadrukken dan ook het belang van de onafhankelijkheid van onderzoek naar wangedrag.[38]

De klachtenmechanismen in België lijken echter niet aan die onfhankelijkheidsvereiste te voldoen. Wanneer slachtoffers klacht indienen bij de bevoegde Dienst Intern Toezicht, zal die behandeld worden door collega’s van de betrokken politieagent. Indien het slachtoffer klacht indient bij Comité P, zal deze vaak worden doorverwezen naar de Dienst Intern Toezicht van het betrokken politiekorps. Maar het probleem van afhankelijkheid en partijdigheid stelt zich ook indien Comité P de klacht zelf behandelt. De vijf leden van het Vast Comité P, dat beslist over de opdrachten van de Dienst Enquêtes, worden politiek benoemd. Bovendien zijn sommige onderzoekers gedetacheerde politiebeambten. Dat dit niet bevorderlijk is voor de onafhankelijkheid van Comité P, werd al aangekaart door het VN- Comité tegen Foltering (‘CAT’)[39] en de VN- Speciale Rapporteur inzake de bevordering en bescherming van mensenrechten en fundamentele vrijheden bij terrorismebestrijding. Die laatste vraagt de Belgische overheid om een ‘volledig onafhankelijk, overkoepelend, deskundig toezichtsorgaan’ te creëren.[40] Het gebrek aan onafhankelijkheid stelt zich ook bij de AIG, aangezien heel wat inspecteurs hier gedetacheerde politiebeambten zijn. Een recent opiniestuk van enkele antiracismebewegingen stelde de vraag om telkens een onderzoeksrechter aan te stellen in geval van een dodelijk incident waarbij de politie betrokken is. Dit zou immers bijdragen tot de onafhankelijkheid van het onderzoek.[41]

Klachtencijfers

Het Handboek over democratisch politiewerk van de OVSE benadrukt dat de politie klachtengegevens moet verzamelen en analyseren om zo de oorzaken van wangedrag van politiebeambten in kaart te brengen en aan te pakken. Dit moet gebeuren in samenwerking met externe deskundigen.[42]

Cijfers over het aantal en de aard van de ingediende klachten zijn slechts beperkt voorhanden. Bovendien worden er geen slachtofferprofielen (d.w.z. gegevens over leeftijd, gender en etniciteit) bijgehouden, waardoor niet objectief kan worden nagegaan of personen met bepaalde karakteristieken oververtegenwoordigd zijn in de slachtoffercijfers. In 2019 opende Comité P 2652 klachtendossiers. Deze klachten hadden betrekking op één of meerdere categorieën, waaronder gevallen van politiegeweld: slagen en verwondingen (8,2%); niet naleven van het legaliteits-, subsidiariteits-of proportionnaliteitsbeginsel bij het aanwenden van dwang of geweld (11%);[43] agressieve, dreigende of intimiderende houding (11,5%); beledigend, onbeleefd of onrespectvol taalgebruik (11,5%); en agressief, dreigend of intimiderend taalgebruik (15,5%).[44] Elke categorie (ook deze die geen betrekking hebben op politiegeweld) kende een stijging in het aantal ingediende klachten tegenover het jaar 2018. Toch vertellen deze cijfers weinig over de preciese omvang van het probleem. Gevallen van politiegeweld zijn immers ondergerapporteerd, en de klachten die werden ingediend bij andere instanties zijn niet opgenomen in de cijfers van Comité P.

Slechts 6% van de ingediende klachten werd door de Dienst Enquêtes P van Comité P zelf onderzocht. De andere klachten werden voornamelijk doorverwezen naar de Commissaris- generaal van de federale politie of korpschef (21%) of een Dienst Intern Toezicht (18,6%).[45] Van de klachten die door de Dienst Enquêtes P of Intern Toezicht werden behandeld, namen de betrokken politiekorpsen in 8,8% van de dossiers een ordemaatregel.[46] In totaal werd van de 1315 dossiers die in 2019 werden afgesloten door Vast Comité P, in slechts 5% (63 dossiers) een fout vastgesteld.[47] De vraag is waarom dat cijfer zo laag ligt.

In het jaarverslag van Comité P van 2006 werd bezorgdheid geuit over ‘het hoge aantal opschortingen van de uitspraak van de veroordelingen waarvan politieambtenaren kennelijk kunnen genieten’. Uit de cijfers bleek immers dat agenten zeven keer meer opschorting van straf kregen dan burgers.[48] Meer recente cijfers zijn echter niet beschikbaar. De krant De Tijd berichtte, op basis van informatie verstrekt door de AIG, dat er in 2018 489 strafonderzoeken liepen tegen politiebeambten. De meerderheid daarvan had betrekking op onwettig politiegeweld. 61 dossiers gingen over een schending van het beroepsgeheim. Cijfers over hoeveel dossiers tot een vervolging leden, waren echter niet beschikbaar, aangezien de AIG daarover geen informatie krijgt doorgespeeld.[49]

In de Gemeenschappelijke Databank KLFP (‘KlachtenFiche - Fiche de Plainte’) worden alle klachten geregistreerd die worden behandeld door Comité P en door de AIG. De databank werd gezamenlijk ontwikkeld door Comité P en AIG, en ter beschikking gesteld van de federale en lokale politie. In 2019 werden 4090 klachten geregistreerd in de Databank, waarvan 540 door de federale politie en 3550 door de lokale politie. Voor de lokale politie is dit een stijging van 39% in vergelijking met het jaar 2018. Het activiteitenverslag van de AIG geeft echter geen inzage in de aard van deze klachten.[50]

Unia opende in 2019 81 dossiers met betrekking tot discriminatie vanwege politie (77,8%) en justitie (7,4%). In 71,9% van de dossiers ging het om discriminatie op basis van de zogenaamde ‘raciale’ criteria (ras, huidskleur, nationaliteit, afkomst en nationale of etnische afstamming).[51]

5. Bronnenlijst

Primaire bronnen

Internationaal

VN Gedragscode voor wetshandhavers, VN Algemene Vergadering resolutie 34/169, 17 december 1979.

VN Grondbeginselen betreffende het gebruik van geweld en vuurwapens door wetshandhavers, Congres van de Verenigde Naties over de preventie van misdaad en de behandeling van overtreders, 27 august tot 7 september 1990.

Europees

Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ, 25 oktober 2012.

Europese code voor politie-ethiek, Raad van Europa - Comité van Ministers, Aanbeveling(2001)10, 19 september 2001.

Europese Gevangenisregels, Raad van Europa, Juni 2006.

Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008.

Bouyid v. Belgium, EHRM 23380/09, 28/09/2015.

Nationaal

Decreet van 7 april 1998 betreffende het samenwerkingsakkoord tussen de Staat en de Vlaamse Gemeenschap inzake slachtofferzorg.

Strafwetboek, 8 juni 1867.

Wet op het Politieambt, 5 augustus 1992.

Wet houdende het tuchtstatuut van de personeelsleden van de politiediensten, 13 mei 1999.

De wet van 18 juli 1991 tot regeling van het toezicht op politie- en inlichtingendiensten en op het Coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse, BS 26 juli 1991. 

Koninklijk Besluit van 20 juli 2001 betreffende de werking en het personeel van de Algemene Inspectie van de federale politie en van de lokale politie, BS 31 augustus 2001. 

Decreet van 15 juli 1997 houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat en instelling van het ambt van Kinderrechtencommissaris, BS 7 oktober 1997.

Omzendbrief CP 1 van 27 mei 2003 betreffende Community Policing, definitie van de Belgische interpretatie van toepassing op de geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus.

Ministeriële omzendbrief POL48 betreffende de inrichting van een dienst „Intern Toezicht‟ bij de korpsen van gemeentepolitie, BS 6 juli 1994.

Ministeriële omzendbrief CP3 betreffende organisatiebeheersing in de geïntegreerde politie, gestructureerd op twee niveaus, BS 21 april 2011. 

Secundaire bronnen

Media- artikels

Familie overleden Ibrahima (23) eist de waarheid, maar roept op tot kalmte’, HLN, 16 januari 2021.

Manifestanten eisen informatie na overlijden in politiecel’, Knack, 26 januari 2021.

Politiewagen die Mehdi (17) dodelijk aanreed had geen sirene op’, BRUZZ, 17 april 2020.

Adam Karla en Noack Rick, ‘Defund the police? Other countries have narrowed their role and boosted other servicesThe Washington Post, 14 juni 2020.

Bannister Advocaten, ‘Politiegeweld vanuit een juridisch perspectief: wat zijn nu werkelijk de grenzen van het toelaatbare?Legal News, 21 Augustus 2020.

Belorf Keltoum,‘"De politie schold ons uit, sloeg en haalde ons huis overhoop"’, De Wereld Morgen, 4 februari 2016.

Bendadi Samira,Politiegeweld: ‘Politieke weerstand staat vooruitgang in de weg’’, MO*, 6 februari 2021.

Bergmans Eline, ‘Te ruw en willekeurig of volgens het boekje?De Standaard, 30 januari 2021.

Boubout Yassine et aliens, ‘Moeten mensen bang zijn als ze Mohamed of Ibrahima heten?De Morgen, 26 januari 2021.

Boubout Yassine, ‘Alle burgers verdienen een top korps’, Kif Kif, 15 september 2017.

Bové Lars, ‘Gerecht krijgt meer klachten over politie’, De Tijd, 19 oktober 2019.

Callens Florian, ‘Minneapolis wil politie afschaffen, maar hoe gaat dat in zijn werk?’, Newsmonkey, 9 juli 2020.

Cattebeke Hannes, ‘Verjaring dreigt in tuchtonderzoek naar zaak-Chovanec: affaire zet noodzaak aan herziening van tuchtwet hoog op de agenda’, Het Nieuwsblad, 27 januari 2021.

De Backer Kurt, ‘Slachtoffers verdienen beter’, sociaal.net, 21 februari 2019.

Decreus Thomas, ‘‘Defund the police’: hebben we de politie eigenlijk wel nodig?’, De Wereld Morgen, 23 juli 2020.

Eeckhaut Mark en Verbergt Matthias,’Racistische agente vrijuit omdat sanctie te laat kwam’, De Standaard, 22 januari 2021.

Feyten Flip, ‘Mag je de politie filmen?VRT NWS, 17 november 2017.

Galle Els, ‘Het protest van Extinction Rebellion in Brussel werd hardhandig neergeslagen’, Vice, 17 oktober 2019.

Godin Mélissa, ‘What the U.S. Can Learn From Countries Where Cops Don't Carry Guns’, TIME, 19 juni 2020

Hendrickx Kris, ‘Yassine Boubout in het mijnenveld tussen jeugd en politie: ‘We hebben elkaar nodig’’, Bruzz, 20 januari 2021.

Henkens Nina, ‘#BlackLivesMatter: Begin dichtbij huis!Kif Kif, 30 mei 2020.

Henkens Nina, ‘Na de dood van Adil: welke onderzoeken zijn er nodig?’, Kif Kif, 13 april 2020.

Heymans Philippe, ‘Proces over dood 2-jarige Mawda begint: wat gebeurde er tijdens die fatale nacht op de snelweg?VRT NWS, 23 november 2020.

H'madoum Maryam, ‘Als etnisch profileren en politiegeweld tegen minderheden geen prioriteit zijn dan is nationale veiligheid dat ook niet’, Kif Kif, 15 november 2016.

Karma Roge, ‘4 ideas to replace traditional police officers’, Vox, 24 juni 2020.

Levin Sam, ‘What does 'defund the police' mean? The rallying cry sweeping the US – explained’, The Guardian, 6 juni 2020.

Reyntjens Sam, ‘Agent boeide me en probeerde mijn oog uit te trekken’, Het Laatste Nieuws, 11 juni 2016.

Rizvi Muneeza en Thompson Paula, ‘Community policing already exists in the US and it is dangerous’, Aljazeera, 12 augustus 2020.

Serhan Yasmeen, ‘What the World Could Teach America About Policing’, The Atlantic, 10 juni 2020.

Ueda Gen, ‘Jawel, politiegeweld tegen mensen van kleur is ook in België een probleem’, Vice, 11 juni 2020.

Vandaele John, ‘Politiegeweld in België: de getuigenissen’, MO, 25 april 2012.

Vandersmissen Michel en Lippens Jan, ‘Commissaris Kris Daels snoeihard voor politietop: 'De politie is de pispaal van de maatschappij geworden'’, Knack, 15 september 2020.

Vandersmissen Michel en Lippens Jan, ‘De hele bedrijfscultuur van onze politie zit fout’, KULeuven Faculteit Rechtsgeleerdheid, 16 september 2020.

Verberckmoes Yannick, 'In Brussel is een fundamenteel gebrek aan vertrouwen in de politie'’, De Morgen, 22 mei 2020.

Verberckmoes Yannick, Wijzen deze cijfers van Comité P op meer politie-agressie?’, De Morgen, 1 juli 2020.

Verhaeghe Chris, ‘19-jarige dient klacht in na videogetuigenis over politiegeweld’, Bruzz, 8 juni 2020.

Vuylsteke Catherine, ‘Slachtoffers van politiegeweld: 'Waren we geen immigranten, dan was ons een dergelijk lot bespaard'’, Knack, 12 januari 2021.

Wouters Tilke, ‘Verhalen van politiegeweld tegen minderheden in België’, Vice, 16 december 2018.

Academische artikels

Coolman Marc., "Plaats en meerwaarde van de Algemene Inspectie van de federale politie en van de lokale politie (AIG) in het controle-universum op de politie”, p. 25-31, in: Kristel Beyens et al. (red.), Justitie en politie : under control? Kluwer, 2008.

Smeets Sybille en Tange Carrol, ‘Community Policing in Belgium. The Vicissitudes of the Development of a Police Model’, p. 126 – 184, in: Dominique Wisler en Ihekwoaba D. Onwudiwe (red.), Community Policing. International Patterns and Comparative Perspectives, Routledge, 2009.

Rapporten

Osse Anneke, Understanding Policing – A resource book for human rights activists, Amnesty International Nederland, 2006.

Mugisha Yvonne, La Belgique, mauvais élève en matière de violences policières?, CPCP, 2020.

Activiteitenverslag 2019, Algemene Inspectie van de Federale Politie en van de Lokale politie.

De rechten van de arrestant, Liga voor Mensenrechten, 2012.

Cijferverslag 2017, Unia, mei 2018.

Cijferverslag 2019, Unia.

Jaarverslag 2006, Comité van toezicht op de politiediensten.

Jaarverslag 2019, Vast Comité van Toezicht op de Politiediensten, 2020.

‘Je weet nooit met mensen zoals jij’. Politiebeleid ter preventie van etnisch profileren in België, Amnesty International België, mei 2018.

New York City Gang Policing Report. Gang takedowns in the De Blasio era: The Dangers of ‘Precision Policing’, Brooklyn College Policing & Social Justice Project, 2019.

Position paper: politionele selectiviteit, Unia, 2020.

Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism on her visit to Belgium (A/HRC/40/52/Add.5), Human Rights Council, 8 mei 2019.

Toezichtsonderzoek Politiegeweld. Vast Comité van Toezicht op de politiediensten, 2019.

Use of Force. Guidelines for Implementation of The UN Basic Principles on the Use of Force and Firearms by Law Enforcement Officials, Amnesty International Nederland, 2015.

Webpagina’s

Algemene Inspectie (AIG) - Klacht indienen.

Amnesty International België - Politiegeweld.

Amnesty International Nederland - Politie, politiegeweld en mensenrechten.

Comité P - Klacht indienen.

Klachtenlijn Kindercommissariaat

Kinderrechtencommissariaat

Police Watch.

Unia - Meldingsformulier.

Unia - Wat gebeurt er met je melding?

Unia - Wat mag er volgens de wet (niet)?

Universiteit van Vlaanderen - Moet de lokale politie harder optreden?

Vlaamse overheid – Kinderrechtencommissariaat

Workshop

‘Uit de Marge’ - Klachten en meldingen: theorie versus praktijk, door Yassine Boubout, 26 November 2020.


[1] Eline Bergmans, ‘Te ruw en willekeurig of volgens het boekje?De Standaard, 30 januari 2021.

[2]Familie overleden Ibrahima (23) eist de waarheid, maar roept op tot kalmte’, HLN, 16 januari 2021; ‘Manifestanten eisen informatie na overlijden in politiecel’, Knack, 26 januari 2021; ‘Politiewagen die Mehdi (17) dodelijk aanreed had geen sirene op’, BRUZZ, 17 april 2020; Philippe Heymans, ‘Proces over dood 2-jarige Mawda begint: wat gebeurde er tijdens die fatale nacht op de snelweg?VRT NWS, 23 november 2020.

[3] Anneke Osse, Understanding Policing – A resource book for human rights activists, Amnesty International Nederland, 2006, p. 79 – 109 en 125 – 126; Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008.

[4] VN Gedragscode voor wetshandhavers, VN Algemene Vergadering resolutie 34/169, 17 december 1979, art 3; VN Grondbeginselen betreffende het gebruik van geweld en vuurwapens door wetshandhavers, 1990, principe 5; Europese code voor politie-ethiek, Raad van Europa - Comité van Ministers, Aanbeveling(2001)10, 19 september 2001, para 37; Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, arts 67 – 74.

[5] Wet op het Politieambt, 1992, art 37.

[6] Toezichtsonderzoek Politiegeweld. Vast Comité van Toezicht op de politiediensten, 2019, para 6.

[7] Bouyid v. Belgium, Grand Chamber Judgment, EHRM 23380/09, 28/09/2015, para 58.

[8] Bouyid v. Belgium, Grand Chamber Judgment, EHRM 23380/09, 28/09/2015, para 88.

[9] Wet op het Politieambt, 1992, art 37bis.

[10] Wet op het Politieambt, 1992, art 38.

[11] Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 80 en 84.

[12] VN Gedragscode voor wetshandhavers, VN Algemene Vergadering resolutie 34/169, 17 december 1979, art 8; VN Grondbeginselen betreffende het gebruik van geweld en vuurwapens door wetshandhavers, 1990, principe 6, 11(f) en 22-26; Europese code voor politie-ethiek, Raad van Europa - Comité van Ministers, Aanbeveling(2001)10, 19 september 2001, para 59 - 63; Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 80 – 94.

[13] Unia - Wat mag er volgens de wet (niet)?; Flip Feyten, ‘Mag je de politie filmen?VRT NWS, 17 november 2017.

[14] Ministeriële omzendbrief POL48 betreffende de inrichting van een dienst „Intern Toezicht‟ bij de korpsen van gemeentepolitie, BS 6 juli 1994; geüpdatete versie: Ministeriële omzendbrief CP3 betreffende organisatiebeheersing in de geïntegreerde politie, gestructureerd op twee niveaus, BS 21 april 2011. 

[15] De wet van 18 juli 1991 tot regeling van het toezicht op politie- en inlichtingendiensten en op het Coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse, BS 26 juli 1991.

[16] Koninklijk Besluit van 20 juli 2001 betreffende de werking en het personeel van de Algemene Inspectie van de federale politie en van de lokale politie, BS 31 augustus 2001. 

[17] Onder deze overheden verstaan we de burgemeester, de gouverneurs, de procureurs-generaal, de federale procureur, de procureurs des Konings en de federale politieraad.

[18]  Het resultaat van een ontvankelijkheidsonderzoek hangt voornamelijk af van of er voldoende elementen zijn, of de feiten al door een andere instantie onderzocht worden en of de klacht anoniem is.

[19] Decreet van 15 juli 1997 houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat en instelling van het ambt van Kinderrechtencommissaris, BS 7 oktober 1997.

[20] Wet van 15 februari 1993 tot oprichting van een Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding.

[21] Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 89; zie ook VN Grondbeginselen betreffende het gebruik van geweld en vuurwapens door wetshandhavers, 1990, principe 11(f).

[22] VN Gedragscode voor wetshandhavers, VN Algemene Vergadering resolutie 34/169, 17 december 1979, art 8.

[23] VN Grondbeginselen betreffende het gebruik van geweld en vuurwapens door wetshandhavers, 1990, principe 6, 11(f) en 22.

[24] VN Grondbeginselen betreffende het gebruik van geweld en vuurwapens door wetshandhavers, 1990, principe 5(d); Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 71.

[25] Samira Bendadi,Politiegeweld: ‘Politieke weerstand staat vooruitgang in de weg’’, MO*, 6 februari 2021.

[26] Decreet van 7 april 1998 betreffende het samenwerkingsakkoord tussen de Staat en de Vlaamse Gemeenschap inzake slachtofferzorg.

[27] Catherine Vuylsteke, ‘Slachtoffers van politiegeweld: 'Waren we geen immigranten, dan was ons een dergelijk lot bespaard'’, Knack, 12 januari 2021; De Backer Kurt, ‘Slachtoffers verdienen beter’, sociaal.net, 21 februari 2019; Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ, 25 oktober 2012.

[28] Mugisha Yvonne, La Belgique, mauvais élève en matière de violences policières?, CPCP, 2020, p. 13-14.

[29] Wet houdende het tuchtstatuut van de personeelsleden van de politiediensten, 13 mei 1999, art 3.

[30] Wet houdende het tuchtstatuut van de personeelsleden van de politiediensten, 13 mei 1999, arts 4-5.

[31] Wet houdende het tuchtstatuut van de personeelsleden van de politiediensten, 13 mei 1999, arts 19-20.

[32] Hannes Cattebeke, Verjaring dreigt in tuchtonderzoek naar zaak-Chovanec: affaire zet noodzaak aan herziening van tuchtwet hoog op de agenda, Het Nieuwsblad, 27 januari 2021; Mark Eeckhaut en Matthias Verbergt, Racistische agente vrijuit omdat sanctie te laat kwam, De Standaard, 22 januari 2021.

[33] Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 97; Europese code voor politie-ethiek, Raad van Europa - Comité van Ministers, Aanbeveling(2001)10, 19 september 2001, para 19 en 48.

[34] VN Gedragscode voor wetshandhavers, VN Algemene Vergadering resolutie 34/169, 17 december 1979, art 4; Europese code voor politie-ethiek, Raad van Europa - Comité van Ministers, Aanbeveling(2001)10, 19 september 2001, para 41.

[35] Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 87.

[36] Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 80 en 84.

[37] Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 85 - 88.

[38]VN Grondbeginselen betreffende het gebruik van geweld en vuurwapens door wetshandhavers, 1990, principe 6, 11(f) en 22-23; Europese code voor politie-ethiek, Raad van Europa - Comité van Ministers, Aanbeveling(2001)10, 19 september 2001, para 61; Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 93.

[39] ‘Je weet nooit met mensen zoals jij’. Politiebeleid ter preventie van etnisch profileren in België, Amnesty International België, mei 2018, p. 42.

[40] Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism on her visit to Belgium (A/HRC/40/52/Add.5), Human Rights Council, 8 mei 2019, para 73-74.

[41] Waaronder ook de Liga; Boubout Yassine et al, ‘Moeten mensen bang zijn als ze Mohamed of Ibrahima heten?De Morgen, 26 januari 2021.

[42] Handboek over democratisch politiewerk, Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), mei 2008, para 91.

[43] De categorie ‘slagen en verwondingen’ heeft betrekking op strafrechtelijke feiten, de categorie ‘niet naleven van het legaliteits-, subsidiariteits-of proportionnaliteitsbeginsel bij het aanwenden van dwang of geweld’ heeft betrekking op niet- strafrechtelijk feiten.

[44] Jaarverslag 2019, Vast Comité van Toezicht op de Politiediensten, p. 13.

[45] Jaarverslag 2019, Vast Comité van Toezicht op de Politiediensten, p. 23.

[46] Deze cijfers hebben betrekking op beslissingen in dossiers die werden geopend in 2019 (53,4%), in 2018 (43,3%) en in 2017 (3,2%).

[47] Jaarverslag 2019, Vast Comité van Toezicht op de Politiediensten, p. 25.

[48] Jaarverslag 2006, Comité van toezicht op de politiediensten, p. 83.

[49] Lars Bové, ‘Gerecht krijgt meer klachten over politie’, De Tijd, 19 oktober 2019.

[50] Activiteitenverslag 2019, Algemene Inspectie van de Federale Politie en van de Lokale politie, p. 36.

[51] Cijferverslag 2019, Unia, p. 43-45.

Nieuwsbrief

Lees hier onze laatste nieuwsbrief en blijf op de hoogte van alle interessante mensenrechtenweetjes.
Schrijf je in en ontvang de nieuwsbrief viermaal per jaar gratis in je mailbox.